O znaczeniu szerokości szyn mówi Przemysław Brych, inżynier bezpieczeństwa transportu kolejowego z ponad 10-letnim doświadczeniem w branży kolejowej. Pracował m.in. jako konduktor, kierownik pociągu, kasjer i dyspozytor, co sprawia, że żaden aspekt kolejowy nie jest mu obcy.
1435 mm to podstawowa szerokość szyn na świecie. Dla wielu wydaje się, że drugą dość podstawową szerokością toru, jest szerokość, która występuje w Rosji oraz u naszych wschodnich sąsiadów tj. Białorusi, Ukrainie, Litwie, Łotwie czy Estonii, ale wcale tak nie jest.
Są tory jeszcze szersze i występują one na zachodzie Europy, a podczas II Wojny Światowej miała powstać super kolej o jeszcze szerszym rozstawie szyn. Jaka? Tego dowiecie się właśnie z tego tekstu. Jednak, aby opowiedzieć, o innych szerokościach torów musimy zacząć od postawy, czyli 1435 mm.
Jednak trzeba wiedzieć, że szerokość 1435 mm wcale nie jest szerokością podstawową, bo wszystkie inne szerokości, a więc zaczynające się od rozstawu kół, który wynosi 600 mm, także taką szerokością jest. Jednak mówimy tutaj o rozstawie szyn kolei wąskotorowej. Bo wbrew mitom koleje wąskotorowe nie są tylko atrakcją turystyczną, a w wielu krajach są one normalnym, codziennym środkiem transportu np. w Szwajcarii czy Japonii. To tylko w Polsce trochę na siłę zostały one zlikwidowane, a te, które pozostały, to pozostały właśnie atrakcją turystyczną. Kolej wąskotorowa rozpoczyna się, o czym wspomnieliśmy wcześniej od rozstawu 600 mm. Kolejnymi stosowanymi na świecie rozstawami są 750, 760, 785, 914, 1000, 1067 oraz 1372 mm.
W tych ciekawszych możemy się tutaj skupić na 760 mm, który nazywany jest rozstawem bośniackim, ale mimo nazwy był to podstawowy rozstaw, który stosowano w Austro- Węgrzech na budowanych liniach wąskotorowych i co ciekawe tylko poza Bośnią, nazywano go bośniackim. Rozstaw 1000 m, a więc metrowy, często kolej, która korzysta z tego rozstawu, nazywana jest Koleją Metrową, to podstawowy rozstaw, po którym prowadzony jest ruch pociągów dalekobieżnych w Indiach czy Tunezji, a podstawowym rozstawem jest np. w Kenii.
Także w Europie, był podstawowym rozstawem kolei lokalnych i dojazdowych w tym także w Polsce. Rozstaw 1067 nazywany jest przylądkowym. W wielu krajach jest on podstawowym, ale dość szeroko spotykanym w Japonii czy Australii, a także Republice Południowej Afryki, Nowej Zelandii czy Australii.
1520 mm to tzw. rozstaw rosyjski, ale spotykany nie tylko w Rosji czy republikach, które powstały po rozpadzie ZSRR. Szerszy tor kolejowy, odziedziczyła, uniezależniając się po 100 latach od panowania Imperium Rosyjskiego na jej terenie. Co ciekawe tor 1520 mm wchodzi także w głąb Polski i ciągnie się od granicy z Ukrainą do samego Sławkowa, będą częścią kolei Hutniczo – Szerokotorowej. Jednak są tory jeszcze szersze. Są to rozstawy indyjski oraz iberyjski. Nazwa wskazuje, gdzie występują i są to odpowiednio rozstawy 1668 oraz 1676 mm.
Jednak gdyby wam było mało, mamy jeszcze rozstaw 2140 mm, który nazywany jest brunelowskim od nazwiska Karola Brunela, który stosowany był na Great Western Railway czyli Wielkiej Zachodniej Kolei Żelaznej w Wielkiej Brytanii, ale nie był to rekodzista, bo istniały jeszcze plany rozstawu 3000 mm, do realizacji planów jednak nie doszło, ale o tym w kolejnym naszym tekście.
Fot. Pexels
