W Polsce 4 grudnia, w dniu św. Barbary z Nikomedii, obchodzone jest tradycyjne święto górnicze znane jako Barbórka. Wspominamy wtedy patronkę dobrej śmierci i trudnej pracy. Oprócz górników, Barbórkę celebrować mogą także geolodzy i inni specjaliści związani z poszukiwaniem paliw kopalnych.
W duchu tradycji górniczej, Barbórka rozpoczyna się uroczystą mszą w kościele lub cechowni, z udziałem górników i innych osób związanych z górnictwem. Orkiestra górnicza maszeruje ulicami osiedli zamieszkałych przez górników, grając swój hymn i odwiedzając domy dyrekcji. W tym dniu odbywają się również uroczyste akademie, spotkania oraz liczne wydarzenia kulturalne, takie jak koncerty, występy artystyczne, zabawy i bale, w których uczestniczą całe rodziny górnicze.
Karczmy piwne, organizowane w okresie poprzedzającym święto, stanowią ważny element przygotowań. W nich górnicy, emeryci, pracownicy firm kooperujących z kopalniami, naukowcy z wydziałów górniczych uczelni oraz studenci związani z tą dziedziną, spotykają się przy długich stołach. Towarzyszą temu rywalizacje między starszymi i młodszymi uczestnikami oraz tzw. tablice lewą i prawą. Karczma oficjalnie rozpoczyna się od odśpiewania hymnu górniczego, a podczas biesiady pojawiają się pieśni górnicze, dowcipy, a zasłużonych nagradza się szpadami górniczymi.
Warto zauważyć, że karczmy piwne, choć powszechnie uważa się, że mają długą tradycję, pojawiły się na stałe dopiero w latach 80. XX wieku. Przedtem Barbórka była uroczystością religijno-rodzinną, a święto nie wiązało się z zakrapianymi imprezami tylko dla górników. W okresie Polski Ludowej władze dążyły do zredukowania religijnego charakteru święta poprzez organizację świeckich wydarzeń.
Górnicy biorący udział w karczmach piwnych obowiązkowo ubrani są w mundury górnicze. Za nieprawidłowo skompletowany strój przewidziane są kary, takie jak zakucie w dyby lub wypicie piwa z solą. Nowi adepci są uroczyście przyjmowani do braci górniczej, przestrzegając tradycji wywodzącej się ze średniowiecza. Ślubowanie, symboliczny skok przez skórę oraz uderzenie szpadą po ramieniu to elementy rytuału, który wywodzi się z uczelni górniczej w Leoben i przywędrował do Polski poprzez Kraków i Śląsk po II wojnie światowej.
Fot. Domena publiczna
