W piątek, 31 października, na cmentarzu przy ul. Powstańców Śląskich w Bytomiu odbyły się uroczystości poświęcone pamięci Obrońców Lwowa oraz ofiar ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów z OUN–UPA.
Ceremonia rozpoczęła się Apelem Poległych, po którym złożono kwiaty i zapalono znicze pod Krzyżem Obrońców Lwowa oraz Memoriałem Pamięci. Nad przebiegiem uroczystości czuwała Kompania Honorowa Wojska Polskiego, wspierana przez harcerzy, członków Bractwa Kurkowego oraz przedstawicieli organizacji kresowych.
W wydarzeniu uczestniczyli m.in. członkowie Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich, przedstawiciele Światowego Kongresu Kresowian, Instytutu Pamięci Narodowej, władze samorządowe, radni Rady Miejskiej, parlamentarzyści RP, a także Honorowi Obywatele Bytomia i licznie zgromadzeni mieszkańcy. Wspólnie uczczono 107. rocznicę obrony Lwowa oraz 82. rocznicę zbrodni OUN–UPA na Polakach.
Pamięć trwająca mimo upływu lat
Tradycja corocznych spotkań przy Krzyżu Obrońców Lwowa sięga jeszcze czasów PRL. Mimo przeciwności, bytomianie i środowiska kresowe dbali o to, by w tym miejscu rozbrzmiewał Apel Poległych. Choć krzyż uległ zniszczeniu po uderzeniu pioruna, dzięki determinacji lokalnych społeczników został odrestaurowany i do dziś stanowi ważny symbol pamięci o tych, którzy bronili Lwowa i ginęli na Kresach.
Memoriał Pamięci w Bytomiu upamiętnia nie tylko młodych obrońców Lwowa, zwanych Orlętami, ale także dziesiątki tysięcy Polaków – kobiet, dzieci i starców – zamordowanych na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej w latach 1943–1945.
Ocalony ślad architekta z Kresów
Jednym z ważnych momentów tegorocznych obchodów było odsłonięcie odrestaurowanego nagrobka Antoniego Nestarowskiego na cmentarzu Mater Dolorosa. Nestarowski – architekt i urbanista – był jednym z twórców Cmentarza Obrońców Lwowa, jednej z najważniejszych nekropolii narodowych II Rzeczypospolitej.
Nagrobek, odnowiony staraniem Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach, został w 2024 roku wpisany do ewidencji grobów weteranów walk o wolność i niepodległość Polski.
Hołd dla ofiar z Kresów
Podczas uroczystości przypomniano tragiczne wydarzenia z lat II wojny światowej, kiedy ukraińscy nacjonaliści z OUN i UPA dokonali masowych mordów na polskiej ludności cywilnej. Szacuje się, że w latach 1943–1945 w wyniku tych zbrodni zginęło od 80 do 120 tysięcy Polaków.
Symboliczną datą tych wydarzeń pozostaje 11 lipca 1943 roku – tzw. Krwawa Niedziela – kiedy oddziały UPA zaatakowały blisko sto polskich miejscowości na Wołyniu, mordując tysiące bezbronnych ludzi.
Pamięć i przestroga
Obchody w Bytomiu były nie tylko aktem pamięci, ale również refleksją nad tragiczną historią Kresów i hołdem złożonym tym, którzy walczyli o polskość Lwowa i przelali krew za wolność Ojczyzny.
