Czerniak – podstępny i śmiertelny wróg

Czerniak to agresywny nowotwór skóry, który szybko rozwija się i może tworzyć przerzuty. Powstaje z melanocytów, komórek odpowiedzialnych za produkcję melaniny, barwnika nadającego skórze ciemniejszy odcień pod wpływem promieniowania UV. Choć najczęściej występuje na skórze, czerniak może pojawić się również na błonach śluzowych jamy ustnej, nosa oraz gałki ocznej.

Ryzyko zachorowania na czerniaka

Ryzyko rozwoju czerniaka jest większe u osób:

• Z jasną karnacją, rudymi lub blond włosami, niebieskimi oczami i licznymi piegami.
• Mających dużą liczbę znamion barwnikowych.
• Które doznały oparzeń słonecznych, zwłaszcza w dzieciństwie.
• Trudno lub wcale się nie opalających.
• Przebywających na słońcu dłużej niż godzinę dziennie.
• Z rodziną, w której występowały przypadki czerniaka lub innych nowotworów skóry.
• Korzystających z solarium.

Zasada ABCDE czerniaka

Samokontrola znamion jest kluczowa dla wczesnego wykrycia czerniaka. Pomocna jest tutaj zasada ABCDE:

• A (Asymmetry) – asymetria znamienia.
• B (Border) – nierówne, postrzępione brzegi.
• C (Color) – różnorodność kolorów.
• D (Diameter) – średnica większa niż 6 mm.
• E (Evolving) – zmiany w kształcie, kolorze lub wielkości.

Profilaktyka czerniaka

Aby zmniejszyć ryzyko zachorowania na czerniaka, należy:

• Regularnie sprawdzać swoje znamiona raz w miesiącu.
• Unikać nadmiernego słońca, szczególnie między 11:00 a 16:00.
• Stosować kremy z filtrem UV przez cały rok.
• Unikać korzystania z solarium.
• Nosić okulary przeciwsłoneczne i nakrycia głowy.
• Raz w roku kontrolować znamiona u dermatologa.

Badanie znamion

Dermatolog ocenia znamiona przy pomocy dermoskopu, który powiększa obraz 10-20 razy i odpowiednio go oświetla. W przypadku podejrzenia niepokojących zmian, można użyć wideodermoskopii, która umożliwia 20-120-krotne powiększenie i cyfrową dokumentację zmian.

Innowacyjne leczenie czerniaka

Od 1 stycznia 2021 roku funkcjonuje program lekowy B.59 „Leczenie czerniaka skóry lub błon śluzowych”, który łączy trzy wcześniejsze programy. Obejmuje on nowoczesną farmakoterapię, immunoterapię oraz leki ukierunkowane molekularnie na mutację BRAF, dostępne dla dorosłych i młodzieży od 12. roku życia.

Statystyki programu lekowego

• 2022: 3 130 pacjentów, 408 348 100,47 zł refundacji.
• 2023: 3 441 pacjentów, 449 043 352,37 zł refundacji.
• Styczeń-kwiecień 2024: 2 589 pacjentów, 137 767 581,52 zł refundacji.

Od 1 lipca 2024 roku refundowany jest także lek z listy technologii o wysokiej innowacyjności w ramach programu B.163.FM „Leczenie chorych na czerniaka błony naczyniowej oka”.

Regularna samokontrola, unikanie nadmiernego słońca, stosowanie kremów z filtrem oraz regularne kontrole u dermatologa to kluczowe kroki w profilaktyce czerniaka. Wczesne wykrycie tego nowotworu zwiększa szanse na całkowite wyleczenie do ponad 95%. Nowoczesne programy lekowe oferują skuteczne terapie, które znacząco poprawiają rokowania pacjentów z zaawansowanym czerniakiem.

Źródło opracowania: NFZ/fot.Pexels

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. W portalu Dwa Kwadranse każdego dnia piszemy o najważniejszych wydarzeniach z regionu. Bądź na bieżąco! Obserwuj Dwa Kwadranse na Facebooku, Instagramie, platformie X oraz TikToku.