Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie” stanie się jesienią miejscem dyskusji, która może zmienić sposób myślenia o jednej z najbardziej rozpoznawalnych grup kulturowych w Polsce. Już 28 października 2026 roku odbędzie się tam ogólnopolska konferencja naukowa poświęcona relacji między góralszczyzną a pasterstwem – relacji, która dla wielu wydaje się oczywista, ale czy słusznie?
Prowokacyjny tytuł wydarzenia – „Czy góral musi być pasterzem? Czy pasterz musi być góralem?” – nie jest przypadkowy. Organizatorzy świadomie stawiają pytania, na które intuicyjna odpowiedź brzmi „nie”, licząc na wywołanie dyskusji i refleksji. Bo choć stereotyp silnie łączy górali z wypasem owiec, rzeczywistość okazuje się znacznie bardziej złożona.
Konferencja ma być przestrzenią do krytycznego spojrzenia na ten utrwalony obraz. Badacze spróbują odpowiedzieć, czy istnieje rzeczywista zależność między pochodzeniem regionalnym a wykonywanym zawodem, czy może mamy do czynienia wyłącznie z kulturowym uproszczeniem.
W programie znalazły się zagadnienia obejmujące zarówno historię, jak i współczesność. Uczestnicy przyjrzą się m.in. migracjom i ich wpływowi na zaludnienie terenów górskich, różnym formom identyfikacji górali – od narodowej po klanową – oraz ewolucji pasterstwa w Europie i na ziemiach polskich. Nie zabraknie także tematów bardziej codziennych, takich jak funkcjonalność szałasów, znaczenie stroju regionalnego czy relacje między człowiekiem a zwierzętami.
Organizatorzy zapowiadają również dyskusję o przyszłości pasterstwa — czy może ono przetrwać jako zawód w zmieniającym się świecie? A może już dziś istnieją „górale niepasterscy” i „pasterze niegóralscy”, którzy redefiniują dotychczasowe pojęcia?
Do udziału zaproszeni są zarówno naukowcy, jak i wszyscy zainteresowani tematyką. Możliwe jest czynne uczestnictwo w roli prelegenta lub bierny udział w charakterze słuchacza. Termin nadsyłania zgłoszeń dla referentów upływa 30 czerwca 2026 roku, natomiast osoby chcące jedynie przysłuchiwać się obradom mogą zgłaszać się do 18 października.
Udział dla prelegentów wiąże się z opłatą konferencyjną w wysokości 200 zł, która obejmuje m.in. materiały pokonferencyjne, posiłki oraz przerwy kawowe.
Jedno jest pewne – jesienne spotkanie w Chorzowie zapowiada się jako wydarzenie, które nie tylko zainteresuje środowisko naukowe, ale również skłoni do refleksji wszystkich, którzy dotąd bez wahania łączyli góralską tożsamość z pasterskim stylem życia.
Fot. GPE w Chrozowie
