EC Szombierki znów tętni życiem. Świątynia przemysłu otwiera się dla zwiedzających

W sobotę, 18 października, monumentalna Elektrociepłownia Szombierki – nazywana nie bez powodu Śląską Katedrą Industrialu – ponownie otworzy swoje bramy. W godzinach od 10:00 do 14:00 miłośnicy architektury poprzemysłowej będą mogli wejść do jednego z najbardziej rozpoznawalnych obiektów na Górnym Śląsku, zobaczyć postęp prac budowlanych i poznać plany jego rewitalizacji.

Za odrodzenie tego niezwykłego miejsca odpowiada Grupa Arche, która już rozpoczęła prace modernizacyjne po uzyskaniu kompletu pozwoleń konserwatorskich i budowlanych.

Jak zwiedzić industrialną katedrę?

Udział w wydarzeniu jest bezpłatny, ale liczba miejsc ograniczona. Aby dołączyć, wystarczy zgłosić się poprzez wydarzenie „Dzień Otwarty Elektrociepłowni Szombierki” w serwisie Facebook i kliknąć ikonę „Wezmę udział”.

To rzadka okazja, by zobaczyć z bliska, jak dawny gigant przemysłowy stopniowo odzyskuje swój blask i przekształca się w nowoczesne centrum kultury, rekreacji i historii.

Rewitalizacja warta miliony

Grupa Arche realizuje dwa duże projekty, które całkowicie odmienią oblicze EC Szombierki. Łączna wartość inwestycji przekracza 130 milionów złotych, z czego znaczną część stanowi unijne dofinansowanie w ramach Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji.

Pierwszy projekt – „Utworzenie ogólnodostępnej infrastruktury sportowo-rekreacyjnej” – zakłada powstanie nowoczesnego kompleksu z basenem, brodzikiem i strefą saun w zabytkowych wnętrzach hali kotłowni i pompowni. Na ten cel Arche pozyskało 47,5 mln zł dofinansowania.

Drugi, znacznie większy projekt – „Elektrownia Szombierki Bytom” – wart 84 mln zł, obejmuje kompleksowy remont i adaptację obiektów do nowych funkcji. W planach jest stworzenie strefy hotelowo-gastronomicznej, muzeum historii przemysłu, centrum konferencyjno-eventowego, warsztatów rzemieślniczych, a także strefy rekreacyjnej i zdrowotnej.

Inwestor zapowiada, że zachowa oryginalny charakter i detale obiektu: ceramiczne płytki, monumentalne schody z kamienną balustradą, stary piec ciepłowniczy i wagoniki do przewozu węgla – symbole dawnych czasów.

Gigant z duszą – historia EC Szombierki

Korzenie elektrociepłowni sięgają roku 1917, gdy Hrabia Schaffgotsch zlecił braciom Zillmannom, znanym m.in. z projektów Nikiszowca i Giszowca, zaprojektowanie nowoczesnej elektrowni pod nazwą Kraftwerk Bobrek. Uruchomiono ją 29 listopada 1920 roku.

Kompleks był jednym z największych zakładów przemysłowych w regionie – obejmował kilkadziesiąt budynków, a sama hala maszynowni miała niemal 2800 m² powierzchni i ponad 52 tys. m³ kubatury. Obiekt zasilał w energię kopalnie, huty i zakłady przemysłowe w Bytomiu i okolicznych miastach.

W 1925 roku w wieży wodnej uruchomiono słynny zegar Siemens und Halske z czterema, pięciometrowymi tarczami, a w 1937 roku dobudowano trzeci komin – najwyższy, bo mierzący 120 metrów.

Po II wojnie światowej zakład przekształcono w elektrociepłownię. Działała ona do końca XX wieku – produkcję prądu zakończono w 1998 roku, a ciepła w 2011.

Zabytek klasy najwyższej

W 2013 roku kompleks wpisano do rejestru zabytków województwa śląskiego, a w 2024 roku rozszerzono ten wpis o otoczenie obiektu. Dziś EC Szombierki jest nie tylko świadectwem przemysłowej potęgi regionu, lecz także jednym z najważniejszych symboli śląskiej tożsamości.

Fot. Arkadiusz Janocha