Historia GPW. Reorganizacja i scalenie systemu wodociągowego

Historia wodociągów na Górnym Śląsku to opowieść o zmaganiach ludzi z przyrodą i przemysłem. To walka o bezpieczny i nieprzerwany dostęp do wody, która w wyniku niespotykanych gdzie indziej w Polsce zmian w strukturze społecznej i gospodarczej, powodowała katastrofalne czasami niedostatki wody. Dzisiaj system zaopatrzenia w wodę jest sprawny i bezpieczny, dający w zasadzie gwarancję nieprzerwanego dostępu do tego dobra. Nie zawsze jednak tak było…

Po II wojnie światowej i kolejnej zmianie granic przystąpiono do reorganizacji i scalenia systemu wodociągowego. W 1950 roku powstało Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Katowicach (WPWiK), które rozpoczynając działalność, przejęło w administrację sieci wodociągowe o długości 453 km i zdolność produkcyjną na poziomie

240 000 m3/dobę. Dalsza rozbudowa systemu i możliwości produkcyjnych wiązała się z otwarciem w roku 1951 Stacji Uzdatniania Wody w Kozłowej Górze, który czerpał wodę z adaptowanego na potrzeby wodociągowe Zbiornika Kozłowa Góra. Najistotniejsze jednak były plany budowy dużego zbiornika na Małej Wiśle z lokalizacją w okolicach Goczałkowic. Budowa ruszyła w 1950 roku i już po pięciu latach oddano do użytku gotowy zbiornik z zaporą czołową o długości blisko 3 kilometrów. Rok później uruchomiono Zakład Produkcji Wody.

Lata siedemdziesiąte XX wieku to ciągły wzrost zapotrzebowania na wodę, której potrzebował głównie przemysł. Tym razem zdecydowano się sięgnąć poza granice ówczesnego województwa katowickiego, czerpiąc wodę z rzeki Soła w Beskidzie Małym. Ujęcie zbudowano na zbiorniku powstałym na trzeciej kaskadzie rzeki w miejscowości Czaniec a zakład zlokalizowano w pobliskich Kobiernicach. Uruchomienie Stacji (SUW Czaniec) nastąpiło 8 listopada 1971 roku. W latach siedemdziesiątych otwarto jeszcze Stację Uzdatniania Wody w Będzinie (1975) bazującą na wodach Czarnej Przemszy, a w 1993 roku Zakład Uzdatniania Wody w Dziećkowicach, który czerpał wodę ze Zbiornika Dziećkowice.

Spirala zapotrzebowania na wodę wyhamowała wraz ze zmianami systemowymi w Polsce i reorganizacją przemysłu. Udoskonalenie procesów technologicznych, ograniczenia w produkcji i wydobyciu węgla, to najważniejsze czynniki odpowiedzialne za zmniejszony popyt na wodę.

W roku 1991 Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji (WPWiK) zostało podzielone na dziewiętnaście samodzielnych i samofinansujących się zakładów. Wśród powołanych do życia zakładów znalazło się Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów, którego zadaniem była produkcja i hurtowa dostawa wody. W tym samym, 1991 roku Stacja Wodociągowa w Karchowicach, popularnie nazywana „Zawadą” wpisana została na listę zabytków jako obiekt przemysłowy o unikatowych w skali kraju walorach historycznych. Również Stacja Wodociągowa Staszic została wpisana do rejestru zabytków, a w 2017 roku wraz z Kopalnią rud ołowiu, srebra i cynku w Tarnowskich Górach wpisana została na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jako dobro kulturowe unikatowej, napędzanej parą wodną stacji wodociągowej z lat 80. XIX wieku.

ARKADIUSZ TARASIŃSKI GPW S.A.

Fot.

Stacja w Czańcu (1964 rok) – fot. główne