W środę, 3 września 1980 roku, o godzinie 5:38 w kopalni „Manifest Lipcowy” (dzisiejsza KWK „Zofiówka”), podpisano Porozumienie Jastrzębskie – jedno z najważniejszych porozumień sierpniowych, które otworzyły drogę do przemian ustrojowych w Polsce. Dokładnie 45 lat później, 3 września 2025 roku, Jastrzębie-Zdrój oddało hołd bohaterom tamtych wydarzeń.
Hołd dla górników i świadków historii
Obchody rozpoczęły się na Skwerze Porozumienia Jastrzębskiego. Prezydent miasta Michał Urgoł wraz ze swoimi zastępcami, Grzegorzem Dulembą i Andrzejem Matusiakiem, a także przewodniczącym Rady Miasta Piotrem Szeredą złożyli kwiaty w imieniu społeczności lokalnej. Towarzyszył im poczet sztandarowy klasy pożarniczej z jastrzębskiego III LO im. Stanisława Wyspiańskiego.
– Oddając cześć górnikom z 1980 roku, pamiętamy, że walczyli nie tylko o prawa pracownicze, ale też o przyszłość całego kraju – podkreślił prezydent Urgoł. – Dziedzictwo Porozumienia Jastrzębskiego to lekcja odpowiedzialności obywatelskiej, solidarności i szacunku dla pracy, którą musimy pielęgnować także dziś.
Msza w historycznym miejscu
Kolejnym punktem uroczystości była msza święta w kościele pw. NMP Matki Kościoła, znanym jako „kościół na górce”. To właśnie stąd przed 45 laty górnicy wyruszyli, aby podpisać porozumienie.
Kazanie wygłosił ks. prałat Bernard Czernecki, duszpasterz strajkujących w 1980 roku górników. – Dzięki nim Polska mogła odzyskać wolność. Porozumienie Jastrzębskie nie było narzędziem walki, lecz gestem zgody i porozumienia. Było gałązką oliwną, która przyniosła pokój w górnicze domy – mówił kapłan.
Pod pomnikiem i z medalami
Delegacje „Solidarności”, Jastrzębskiej Spółki Węglowej, szkół, instytucji i mieszkańców złożyły kwiaty pod Pomnikiem Porozumienia Jastrzębskiego przy KWK „Zofiówka” – miejscu, gdzie podpisano dokument.
Wręczono również specjalne medale 45-lecia Porozumienia Jastrzębskiego – dla uczestników historycznych wydarzeń i osób dbających o zachowanie pamięci o nich.
Wzruszającym momentem były słowa Grzegorza Stawskiego, jednego z sygnatariuszy porozumienia: – To była walka o godność i ta walka jest wciąż aktualna. Nie chowajmy historii do szuflad. To dziedzictwo, które powinno żyć w naszej codzienności – apelował.
Kultura w rocznicowym wydaniu
Popołudniowa część obchodów miała charakter artystyczny. O godz. 15:00 na placu „Ryba” wystąpiła Orkiestra KWK „JAS-MOS”. Wieczorem w Łaźni Moszczenica odbył się pokaz filmu dokumentalnego „Rozwalić system”, przypominającego drogę do podpisania porozumienia. Po seansie publiczność wysłuchała koncertu Kwartetu ProForma, a na zakończenie otwarto wystawę czasową „Człowiek rodzi się i żyje wolnym – strajki w Polsce w 1980 r. – Powstanie Solidarności”, przygotowaną przez Instytut Dziedzictwa Solidarności.
Pamięć, która zobowiązuje
Jastrzębie-Zdrój kolejny raz pokazało, że Porozumienie Jastrzębskie to nie tylko lokalny symbol, ale wydarzenie o ogólnopolskim znaczeniu. Uroczystości 45. rocznicy przypomniały, że wolność, którą dziś cieszy się Polska, była efektem odwagi zwykłych ludzi, którzy 3 września 1980 roku upomnieli się o prawdę, solidarność i godność pracy.
Fot. UM w Jastrzębiu-Zdroju
