Jaworzno wzmacnia system bezpieczeństwa. Nowa era obrony cywilnej i ochrony ludności

Od 1 stycznia 2025 roku w Polsce obowiązuje nowa ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej. To przełomowy dokument, który na nowo definiuje odpowiedzialność samorządów za bezpieczeństwo mieszkańców – od planowania infrastruktury po edukację i reagowanie w sytuacjach kryzysowych. Jaworzno już rozpoczęło intensywne przygotowania do wdrożenia przepisów.

Wyzwania i budżet: duże potrzeby, mało czasu

W tegorocznym naborze miasto złożyło wnioski o dofinansowanie zadań związanych z ochroną ludności i obroną cywilną na łączną kwotę 3,83 mln zł. Środki miałyby trafić m.in. na opracowanie dokumentacji technicznej obiektów zbiorowej ochrony, doposażenie służb, systemy alarmowania i szkolenia.

Problemem – jak w całym kraju – jest roczny horyzont budżetowy. Oznacza to, że przyznane środki trzeba nie tylko wydać, ale też rozliczyć do końca roku. Dla inwestycji infrastrukturalnych, takich jak budowa czy adaptacja schronów, to często nierealny termin.

– Bezpieczeństwo mieszkańców to priorytet, ale nie da się go budować w rytmie rocznych dotacji. Potrzebujemy stabilnego, wieloletniego finansowania – podkreśla Łukasz Kolarczyk, zastępca prezydenta Jaworzna. – W tym roku skupiliśmy się na zadaniach, które można realnie zrealizować i rozliczyć do grudnia.

Dofinansowanie: prawie 2 miliony złotych dla Jaworzna

Po pierwszej edycji rządowego programu Jaworzno otrzymało niemal 2 mln zł, w tym:

• 1,2 mln zł na zadania własne,
• 688 tys. zł na zadania zlecone z administracji rządowej.

Środki te pozwoliły przede wszystkim doposażyć służby ratownicze i magazyny zarządzania kryzysowego.

Co powstanie i co zostanie zakupione?

Wśród kluczowych projektów finansowanych w 2025 roku znalazły się:

• Budowa wielofunkcyjnego obiektu ochronnego – schronu i centrum zarządzania kryzysowego dla służb i mieszkańców. W tym roku powstanie dokumentacja projektowa (50 tys. zł).
• Zakup cystern do dystrybucji wody i sprzętu przeciwpowodziowego – 260 tys. zł.
• Doposażenie w sprzęt ratowniczy i szkolenia ustawowe – 400 tys. zł, m.in. defibrylatory AED, agregaty prądotwórcze, osuszacze, plandeki i sprzęt przeciwpowodziowy.
• Nowa łódź płaskodenna dla PSP – 130 tys. zł.
• Zakupy dla Państwowej Straży Pożarnej – 688 tys. zł, obejmujące kamery termowizyjne, agregaty, kabiny dekontaminacyjne czy ubrania specjalne.
• Wyposażenie ratowników w ramach systemu HNS (Host Nation Support) – 374 tys. zł.

– W tym roku postawiliśmy na szybkie doposażenie służb, bo krótki czas rozliczeń nie pozwala na długoterminowe inwestycje. Schrony i budowle ochronne to zadania wieloletnie – mówi gen. Janusz Skulich, pełnomocnik prezydenta ds. bezpieczeństwa.

Priorytety na 2026 rok

Nie wszystkie projekty uzyskały finansowanie w pierwszym naborze. Te najważniejsze – w tym dokumentacje i modernizacje schronów – miasto zgłosi ponownie w przyszłym roku.

Na liście zadań priorytetowych znalazły się m.in.:

• opracowanie dokumentacji technicznej schronów,
• zakup pojazdów i sprzętu dla służb,
• modernizacja systemu ostrzegania i łączności,
• doposażenie miejskiego monitoringu,
• zakup banków energii i urządzeń zasilania awaryjnego,
• cyfrowa inwentaryzacja obiektów ochronnych,
• edukacja mieszkańców i szkolenia w szkołach.

– To projekty odpowiadające na realne potrzeby miasta. Mając dłuższy horyzont czasowy, będziemy mogli działać kompleksowo i skutecznie – zaznacza Zbigniew Piątek, naczelnik Wydziału Zarządzania Kryzysowego.

Schrony sprzed pół wieku – stan i przyszłość

W Jaworznie zinwentaryzowano 64 dawne schrony, z których większość powstała ponad pół wieku temu. Dziś wiele z nich nie spełnia już współczesnych standardów technicznych. Ich stan sprawdzają Państwowa Straż Pożarna oraz Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego.

Realne prace modernizacyjne będą możliwe dopiero po uruchomieniu funduszy państwowych. Według zapowiedzi Wojewody Śląskiego, w kolejnych latach to właśnie budowa i modernizacja schronów ma stać się jednym z priorytetów finansowania.

Pomocnym narzędziem dla mieszkańców jest rządowa aplikacja „Schrony”, która pokazuje lokalizacje miejsc doraźnego ukrycia. Jednak, jak podkreślają samorządowcy, aplikacja wskaże jedynie punkty – prawdziwe bezpieczeństwo zapewni dopiero ich dostosowanie do obowiązujących norm.

Wiedza ratuje życie

Jaworzno nie zapomina, że bezpieczeństwo zaczyna się od świadomości. Od lat działa tu Akademia Bezpieczeństwa, organizowane są szkolenia, pikniki i lekcje w szkołach. Władze planują kolejne programy edukacyjne, które mają uczyć reagowania w sytuacjach zagrożenia.

Na stronie miasta dostępny jest również „Poradnik bezpieczeństwa” przygotowany przez MSWiA i MON – praktyczne źródło wiedzy o tym, jak zachować się podczas pożaru, powodzi czy ewakuacji.

Bo – jak mówią urzędnicy – żadna ustawa ani dotacja nie zastąpi świadomego i przygotowanego obywatela.