W Marszałkowskim Programie Poprawy Jakości Powietrza w tym roku jest do podziału pula aż 15 mln zł, czyli o 10 mln zł więcej niż przed rokiem. Niebawem poznamy wyniki, ale co ważne, program już przynosi wymierne rezultaty.
Rybnik przez lata uchodził za „stolicę śląskiego smogu”. Dni smogowych było w roku aż 143. Dziś tych dni jest w roku raptem 16.
– Zadziałało to według systemu, w którym mamy edukację, dotację, ale też i karę – nie ukrywa prezydent Rybnika Piotr Kuczera.
– Bardzo ciekawe i nieszablonowe podejście do walki ze smogiem to również działania społeczne. Trzy seniorki z Rybnika zamieszkały razem w wyremontowanym lokalu komunalnym, a pomysł powstał, by wspierać wdowy z problemami w utrzymaniu domów, często zbyt dużych dla jednej osoby, nieocieplonych, ogrzewanych „kopciuchami” i najgorszej jakości paliwem – informuje Polski Alarm Smogowy
Wpływ na zmiany miała nie tylko realizowana od lat uchwała antysmogowa. Od ubiegłego roku realizowany jest Marszałkowski Program Poprawy Jakości Powietrza. Pula środków na początek wyniosła 5 mln 700 tys. zł na realizację dwóch konkursów: Inicjatywa Antysmogowa (5 mln) i Gmina pełną piersią (700 tys.). Łącznie do konkursów wpłynęły 153 wnioski. Podpisano 36 umów, finansując zakup 14 dronów do badania jakości powietrza, 6 pojazdów elektrycznych, w tym 5 mobilnych laboratoriów badających jakość powietrza, zakup 5 telebimów LED wyświetlających informację o stanie powietrza, wymianę 9 nieekologicznych źródeł ciepła w budynkach użyteczności publicznej i 1 termomodernizację budynku użyteczności publicznej (przedszkola).
W 2024 roku budżet programu został niemal potrojony i wyniósł 15 mln 700 tys. zł na realizację dwóch konkursów: Inicjatywa Antysmogowa (15 mln) i Gmina pełną piersią (700 tys.). W obecnej edycji, w ramach konkursu „Inicjatywa Antysmogowa” województwo przeznaczy pulę środków w wysokości 15 mln zł na: poprawę efektywności energetycznej budynków użyteczności publicznej, wymianę nieefektywnych źródeł ciepła na paliwa kopalne w budynkach użyteczności publicznej na źródła oparte wyłącznie o odnawialne źródła energii, wsparcie działań kontrolnych. Minimalna wartość projektu to 50 tys. zł, maksymalna – 250 tys. zł.
Nadal nagradzane będą gminy, które najlepiej radzą sobie z walką o czyste powietrze. Kontynuowany jest konkurs „Gmina pełną piersią” z pulą nagród 700 tys. zł (1. miejsce – 250 tys. zł, 2. miejsce – 200 tys. zł, 3. miejsce – 150 tys. zł oraz 2 wyróżnienia po
50 tys. zł każde), z przeznaczeniem na dalsze działania dotyczące ochrony powietrza. Z tych środków można termomodernizować budynki użyteczności publicznej, warunkiem jest też wycofanie się z dofinansowania montażu kotłów zasilanych gazem, finansowanie podłączenia budynku do miejskiej sieci ciepłowniczej. Zakończyła się ocena formalna i merytoryczna wniosków, których wpłynęło 121 na łączną kwotę prawie 18,2 mln zł. Województwo Śląskie to największy region górniczy w Unii Europejskiej. To drugi co do liczby ludności region w Polsce – mieszka tu prawie 4,4 mln osób. Region jest silnie uprzemysłowiony, mocno zurbanizowany – aż 76 proc. ludzi mieszka w miastach, oraz najgęściej zaludniony – na każdy km kw. przypadają około 352 osoby. Notowane są częste przekroczenia dopuszczalnych poziomów pyłów zawieszonych PM2,5 i PM10, a skala przekroczeń poziomu docelowego benzo(a)pirenu należy do największych w Polsce. Za smog odpowiada głównie emisja z sektora komunalno-bytowego (66 proc.). W latach 2017–2023 na terenie województwa wymienionych zostało prawie 176,5 tys. starych, nieefektywnych instalacji grzewczych. Do wymiany zostało nam jeszcze ok. 244 tys. urządzeń. W 2022 roku koszty zdrowotne niskiej emisji (pył PM 2,5) w województwie wyniosły 4,9 mld zł. Szacunkowe koszty redukcji emisji z sektora komunalno-bytowego to 8,7 mld zł. Koszty te obejmują nie tylko wymianę źródła ciepła, ale też działania kontrolne oraz edukacyjne./MAR/
Dobry klimat dla regionu
Województwo Śląskie jako pierwszy w kraju samorząd na poziomie regionalnym rozpoczyna prace nad Regionalnym Planem Adaptacji do Zmian Klimatu. Podpisy pod dokumentem złożyli: wicemarszałek Łukasz Czopik i członek zarządu województwa Krzysztof Klimosz. Realizacją projektu zajmie się Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie.
Dokument w praktyce stanowi element kształtowania polityki rozwoju i wizji regionu w kontekście coraz bardziej odczuwalnych zmian klimatycznych. Będzie zawierał plan działań adaptacyjnych w oparciu o przeprowadzoną diagnozę, w tym analizę zjawisk klimatycznych oraz identyfikację najbardziej wrażliwych obszarów i sektorów. Opracowanie określi priorytety i ramy dla działań adaptacyjnych podejmowanych na szczeblu regionalnym i lokalnym. – Jesteśmy pierwszym województwem, które całościowo, jako region skorzysta z tego rozwiązania. Plany adaptacyjne do zmian klimatu realizują już miasta, jak Katowice i Częstochowa, ale znacznie trudniej przeprowadzać takie działania na terenach wiejskich. Aby zrobić to skutecznie, potrzebna jest diagnoza – podkreśla członek zarządu województwa, Krzysztof Klimosz.
Dokument ma przygotować mieszkańców do coraz bardziej odczuwalnych zmian klimatu – zmniejszyć jego podatność na zjawiska ekstremalne oraz zwiększyć potencjał do przeciwdziałania i zwalczania skutków tych zjawisk.
Opracowanie Regionalnego Planu Adaptacji do zmian klimatu będzie finansowane ze środków Unii Europejskiej oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej a także budżetu Województwa Śląskiego. Beneficjentem koordynującym ten projekt jest Kraj Morawsko-Śląski w Czechach.
Adaptacja obejmie takie sektory jak: gospodarka wodna, rolnictwo, leśnictwo, różnorodność biologiczna i obszary prawnie chronione, zdrowie, energetyka, budownictwo, transport, obszary górskie, gospodarka przestrzenna, obszary zurbanizowane, obszary pogórnicze. To te sektory zostały zidentyfikowane jako najbardziej podatne na skutki zmian klimatycznych. Zakończenie prac planowane jest na drugą połowę 2025 roku.
