Kopalnia Węgla Kamiennego Kleofas, będąca nieodłączną częścią historii górniczej regionu, działała od 1845 do listopada 2004 roku. Jej szyby rozlokowane były na obszarach trzech dzielnic Katowic: Dąb (szyb kopalni Gottwald), Osiedle Witosa i Załęże, a także w Chorzowie-Batorym (dawny szyb Ulrich). Na ostatnim etapie funkcjonowania, Kopalnia Kleofas była integralną częścią Katowickiego Holdingu Węglowego.
Ewolucja działalności kopalni Kleofas: Od 1840 roku do dnialikwidacji
Historia Kopalni Cleophas (Kleofas) sięga roku 1840, a sam proces eksploatacji rozpoczął się pięć lat później. W 1855 roku kopalnia została połączona z innymi polami górniczymi, takimi jak Adam, Eva, Joseph, Jenny i Rinaldo. W 1867 roku, po krótkim okresie stagnacji, kopalnię nabyła firma Georg von Giesches Erben. Pod ich zarządem w 1881 roku rozpoczęto głębienie nowych szybów Walter i Recke, a w 1886 roku KWK Kleofas wznowiła działalność. W 1887 roku, wykorzystując strajk górników w Zagłębiu Karwińskim, wybudowano szyb Frankenberg, co przyczyniło się do zwiększenia zysków.
Niestety, historia Kopalni Kleofas nie jest pozbawiona tragicznych wydarzeń. 3 marca 1896 roku wybuchł pożar, w którym zginęło 110 górników, a ich pamięć uczczono na cmentarzu przy obecnej ulicy Brackiej. Rok później, w 1887 roku, Kopalnia Kleofas była również źródłem wody dla pierwszego wodociągu w Katowicach.
W kolejnych latach, pole kopalniane KWK Kleofas powiększało się poprzez zakup sąsiednich obszarów, osiągając w 1926 roku imponującą powierzchnię 10,233 km². Wówczas załoga liczyła około 2,5 tysiąca pracowników, a roczne wydobycie sięgało około 750 tysięcy ton węgla. 1 kwietnia 1974 roku Kopalnia Kleofas została połączona z kopalnią Gottwald.
Kres działalności i dziedzictwo
Niestety, 4 marca 2004 roku podjęto decyzję o likwidacji Kopalni Kleofas. Główne powody to zagrożenie tąpaniami i kwestie ekonomiczne. Ostateczne wydobycie miało miejsce w listopadzie 2004 roku. Jednak, aby zachować pamięć o górniczym dziedzictwie, pozostawiono szyb Fortuna II, który przekształcono w pompownię głębinową Kleofas, obsługiwaną przez Centralny Zakład Odwadniania Kopalń, oddział Spółki Restrukturyzacji Kopalń.
Dziedzictwo Kopalni Kleofas jest nie tylko historią, lecz również materialnym świadectwem kultury górniczej. Obiekty znajdujące się na terenie kopalni zostały objęte ochroną konserwatorską, podobnie jak zabudowania przy ul. Feliksa Bocheńskiego i rejon Gottwald. W szczególności, dawna wieża wyciągowa szybu Wschodniego II została wpisana do rejestru zabytków 23 października 2010 roku.
Kopalnia Węgla Kamiennego Kleofas, mimo zakończenia swojej eksploatacji, pozostawiła niezatarte piętno w historii górnictwa na Śląsku, a obiekty związane z jej funkcjonowaniem stanowią cenne dziedzictwo kulturowe.
Fot. Domena publiczna/Wikipedia/Michał Bulsa
