Monumentalna podróż przez historię człowieka. Światowa premiera „The Voyage” w NOSPR

Katowice staną się miejscem wyjątkowego wydarzenia artystycznego o międzynarodowym znaczeniu. 14 czerwca 2026 roku w siedzibie Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia odbędzie się światowa premiera widowiska „The Voyage / Sawka / Skrzek / Stachura” – monumentalnego spektaklu, który łączy sztuki wizualne, muzykę i poezję w przejmującą opowieść o człowieku, jego historii oraz przyszłości.

To niezwykłe przedsięwzięcie stanowi artystyczne spotkanie trzech wybitnych twórców: Jana Sawki, Józefa Skrzeka i Edwarda Stachury. Ich dzieła splatają się w wielowymiarową narrację o narodzinach, wojnie, pamięci, stracie, uzdrawianiu i odrodzeniu. Powstało widowisko, które nie tylko zachwyca rozmachem, ale również skłania do refleksji nad kondycją współczesnego świata.

Ostatnie dzieło Jana Sawki

„The Voyage” jest zwieńczeniem wieloletniej pracy Jana Sawki – urodzonego w Zabrzu artysty, którego twórczość zdobyła uznanie na całym świecie. Jego dzieła znajdują się w kolekcjach ponad 60 muzeów, w tym nowojorskiego Museum of Modern Art oraz Biblioteki Kongresu Stanów Zjednoczonych.

Prace nad projektem trwały aż 18 lat. W tym czasie Sawka stworzył imponujący cykl 1202 obrazów, z których każdy powstał na trzech oddzielnych panelach. Artysta wykorzystywał różnorodne techniki – od akrylu i akwareli po tusz, pastele, markery i kredki akwarelowe. Wszystkie obrazy zostały zaprojektowane tak, aby płynnie przechodziły jeden w drugi, tworząc wrażenie nieustannego ruchu i rozwijającej się opowieści.

Pierwotnie projekt miał być prezentowany w formie analogowej projekcji wielkoformatowych slajdów. Rozwój technologii pozwolił jednak przenieść wizję Sawki do świata cyfrowego, zachowując jednocześnie jej oryginalny charakter oraz zamysł płynnej animacji.

Symbolicznego znaczenia dodaje fakt, że artysta ukończył ostatnie materiały wizualne zaledwie pięć dni przed swoją śmiercią. W realizację przedsięwzięcia była już wtedy zaangażowana jego córka, Hanna Maria Sawka, która współtworzyła scenariusz i dziś odpowiada za reżyserię katowickiej premiery.

Muzyka, która nie ilustruje, lecz rozmawia

Autorem muzyki do spektaklu jest Józef Skrzek – legenda polskiej sceny muzycznej, kompozytor, multiinstrumentalista i lider zespołu SBB. Stworzona przez niego partytura nie pełni roli tła dla obrazów. Jest autonomiczną wypowiedzią artystyczną, prowadzącą dialog z wizją Sawki.

Kompozycja porusza te same uniwersalne tematy: narodziny, konflikt, pamięć, utratę i odrodzenie. W muzycznej przestrzeni spotykają się progresywny rock, improwizacja, elektronika, brzmienia organowe, chóralne partie wokalne i instrumenty akustyczne.

Na scenie NOSPR wystąpią znakomici artyści, wśród których znajdą się między innymi Aga Zaryan, Elżbieta Skrzek, Karina Skrzeszewska, Piotr Wojtasik, Apostolis Anthimos, Steve Kindler, Mirosław Muzykant oraz Henryk Jan Botor. W projekcie udział wezmą również Kwintet Sonos, Chór Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, Akademicki Chór Politechniki Śląskiej oraz sam Józef Skrzek.

Stachura jako głos wolności

Integralną częścią widowiska jest poezja Edwarda Stachury. Jej obecność nie jest przypadkowa. Sawkę i Stachurę łączyła nie tylko artystyczna współpraca, ale również wieloletnia przyjaźń i podobne spojrzenie na świat.

Obaj twórcy fascynowali się ideą wolności, podróży oraz poszukiwaniem sensu ludzkiego istnienia. Wspólnie przemierzali Polskę autostopem, a Sawka przez lata ilustrował publikacje poety. W „The Voyage” słowa Stachury stają się kolejną warstwą opowieści, wzmacniając jej emocjonalny i humanistyczny wymiar.

Opowieść o tworzeniu, wojnie i uzdrowieniu

Spektakl został podzielony na trzy części, tworzące artystyczny tryptyk.

Pierwsza odsłona – „Creation” – przedstawia narodziny świata, rozwój cywilizacji oraz twórczy potencjał człowieka. Druga część – „War” – ukazuje destrukcyjną siłę konfliktów, przemocy i ludzkich słabości, które prowadzą do upadku wartości. Finałowa część – „Healing” – koncentruje się na procesie leczenia ran, przeżywania żałoby oraz odzyskiwania nadziei po doświadczeniu traum.

Całość ma wyraźnie antywojenny charakter. Twórcy nie ograniczają się jednak do krytyki konfliktów zbrojnych. Spektakl stawia pytania o odpowiedzialność człowieka za świat, o możliwość pojednania oraz o siłę sztuki, która potrafi budować mosty ponad podziałami.

Zwieńczenie niezwykłej drogi twórczej

„The Voyage” można odczytywać jako artystyczny testament Jana Sawki. Przez całe życie przekraczał granice między dyscyplinami sztuki, tworząc dzieła wymykające się prostym definicjom. Plakat stawał się u niego obrazem, scenografia przestrzenią społecznego dialogu, a malarstwo elementem wielkiej multimedialnej narracji.

W centrum tej twórczości zawsze znajdowały się wolność, sprzeciw wobec przemocy i wiara w siłę porozumienia. Katowicka premiera połączy wszystkie te idee w jednym spektaklu, który po raz pierwszy zostanie zaprezentowany publiczności właśnie na Śląsku – regionie, z którego wywodził się jego twórca.

Organizatorem wydarzenia jest Stowarzyszenie Inicjatywa, a partnerami Instytut im. Wojciecha Korfantego oraz Miasto Katowice. Bilety na premierę dostępne są w cenach od 155,50 do 207 zł.