Motyle zachwycają i uczą. Nowa wystawa w Bytomiu odkrywa sekrety niezwykłych owadów

Od 3 lipca do 18 października 2026 roku w Muzeum Górnośląskim w Bytomiu można oglądać wyjątkową wystawę czasową „Motyle. Między pięknem natury a nauką”. Ekspozycja przygotowana w budynku przy ul. Korfantego 34 zabiera zwiedzających w fascynującą podróż przez świat jednych z najbardziej niezwykłych owadów na Ziemi. To opowieść nie tylko o ich zachwycających barwach i niezwykłych zdolnościach, ale również o nauce, ochronie przyrody i zmianach zachodzących w środowisku.

Na odwiedzających czekają setki eksponatów, unikatowe okazy ze zbiorów Działu Przyrody Muzeum Górnośląskiego oraz liczne ciekawostki, które pokazują, jak niezwykły potrafi być świat motyli. Wśród prezentowanych gatunków znajdują się zarówno najmniejsze, jak i największe motyle świata, gatunki aktywne w dzień i w nocy, a także owady zaskakujące swoją biologią. Zwiedzający poznają m.in. gąsienicę budującą ochronny koszyk, którego nie opuszcza przez całe życie, motyle niewymagające pobierania pokarmu w dorosłym stadium, owady naśladujące mrówki oraz przeziernika osowca, który swoim wyglądem skutecznie przypomina szerszenia.

Pierwszą okazją do poznania kulis powstawania ekspozycji będzie oprowadzanie kuratorskie zaplanowane na niedzielę, 5 lipca o godzinie 13.00. Kurator wystawy Adam Larysz opowie między innymi o zjawisku mimikry, dzięki któremu wiele gatunków potrafi skutecznie chronić się przed drapieżnikami, upodabniając się do znacznie groźniejszych owadów.

Ekspozycja została przygotowana zarówno z myślą o pasjonatach przyrody, jak i rodzinach z dziećmi. Najmłodsi otrzymają specjalne karty pracy, które w atrakcyjny sposób pomogą im poznawać poszczególne gatunki motyli oraz odkrywać tajemnice ich życia.

Jak podkreślają twórcy wystawy, motyle od wieków fascynują ludzi swoją delikatnością i niezwykłym pięknem. Dla artystów są symbolem przemiany i ulotności życia, natomiast dla naukowców stanowią przedmiot nieustannych badań. Wystawa pokazuje, że za zachwycającym wyglądem tych owadów kryją się niezwykle złożone mechanizmy ewolucji oraz przystosowania do życia.

Szczególną wartość ekspozycji stanowią historyczne kolekcje zgromadzone przez pokolenia śląskich entomologów. Już od XIX wieku badacze dokumentowali bogactwo lokalnej fauny motyli, tworząc zbiory, które dziś mają ogromne znaczenie naukowe. W muzeum można zobaczyć okazy pochodzące z kolekcji Paula Raebla, Sergiusza Tolla, księdza Pawła Wycisły, Antoniego Drozdy, Zdzisława Stuglika, Mariana Bielewicza oraz Andrzeja Skalskiego. To bezcenne archiwum pozwala śledzić zmiany zachodzące w przyrodzie regionu na przestrzeni dziesięcioleci.

Jak wyjaśnia kurator wystawy Adam Larysz, ekspozycja opowiada także o gatunkach, których nie spotkamy już na polskich łąkach. Ich zniknięcie jest konsekwencją działalności człowieka i postępującej utraty naturalnych siedlisk. Wystawa przypomina również o roli naukowców, dzięki którym możliwe było zachowanie wielu cennych kolekcji przyrodniczych i przekazanie ich kolejnym pokoleniom.

Autorzy ekspozycji pokazują także, jak bardzo zmieniły się metody badań nad motylami. Obok tradycyjnych technik kolekcjonerskich prezentowane są współczesne analizy genetyczne DNA, które pozwalają odkrywać nowe gatunki oraz weryfikować wcześniejsze oznaczenia. Dzięki temu zwiedzający mogą zobaczyć, jak dynamicznie rozwija się współczesna lepidopterologia.

Wystawa „Motyle. Między pięknem natury a nauką” to nie tylko spotkanie z jednymi z najpiękniejszych owadów świata. To także ważna lekcja o bioróżnorodności, odpowiedzialności człowieka za środowisko oraz potrzebie ochrony gatunków, które coraz częściej znikają z naszego krajobrazu. Bytomska ekspozycja przypomina, że los tych niezwykłych stworzeń w dużej mierze zależy od decyzji podejmowanych przez ludzi każdego dnia.

Fot. Mat. organizatora