Osoby neuroatypowe szczególnie narażone na przemoc. Częstochowa włącza się w ogólnopolską kampanię

Osoby w spektrum autyzmu, z ADHD czy dysleksją częściej niż ich rówieśnicy i współpracownicy doświadczają przemocy – wynika z badań prowadzonych w ostatnich latach w wielu krajach. Problem ten stał się jednym z kluczowych tematów ogólnopolskiej kampanii „STOP przemocy”, do której dołączyła także Częstochowa.

Akcję organizuje Instytut Nowej Kultury, a jeden z jej etapów poświęcono przemocy wobec osób neuroatypowych, nazywanych również nieneurotypowymi. Organizatorzy podkreślają, że to grupa szczególnie narażona na wykluczenie, stygmatyzację oraz różne formy krzywdzenia – od przemocy rówieśniczej po przemoc psychiczną i ekonomiczną w dorosłym życiu.

Czym jest neuroatypowość?

Neuroatypowość to termin odnoszący się do osób, których mózgi funkcjonują i przetwarzają informacje w sposób odmienny niż u większości społeczeństwa. Do tej grupy zalicza się m.in. osoby w spektrum autyzmu, z ADHD czy dysleksją.

Ich codzienne doświadczenia często różnią się od doświadczeń osób neurotypowych – mogą intensywniej odbierać bodźce dźwiękowe, świetlne czy dotykowe, mieć trudności z koncentracją, planowaniem lub komunikacją społeczną. Wyzwania te nie są wadą charakteru ani „złym wychowaniem”, lecz elementem odmiennego funkcjonowania układu nerwowego.

Wyższe ryzyko przemocy

Badania naukowe od lat wskazują, że dzieci i młodzież z zaburzeniami neurorozwojowymi znacznie częściej doświadczają przemocy niż ich rówieśnicy. Dotyczy to zarówno przemocy fizycznej, jak i psychicznej czy cyberprzemocy.

Późniejsze analizy pokazały, że skala zjawiska może być jeszcze większa, niż początkowo zakładano. Osoby neuroatypowe częściej stają się ofiarami manipulacji, nadużyć czy wykorzystywania – m.in. z powodu trudności w odczytywaniu intencji innych osób, mniejszej sieci wsparcia społecznego lub braku odpowiednich mechanizmów ochronnych w instytucjach.

Eksperci zwracają uwagę, że kluczowe znaczenie ma edukacja społeczna i budowanie świadomości. Im większe zrozumienie różnorodności neurologicznej, tym mniejsze ryzyko wykluczenia i przemocy.

Częstochowa mówi „STOP przemocy”

Częstochowa, włączając się w ogólnopolską kampanię „STOP przemocy”, podkreśla, że chce być miastem przyjaznym dla wszystkich mieszkańców – także tych z dodatkowymi potrzebami czy nietypowymi trudnościami.

W ramach działań informacyjnych publikowany jest artykuł dr hab. Magdaleny Szafranek, prof. Uniwersytetu Warszawskiego, poświęcony zależności między neuroatypowością a zwiększonym ryzykiem doświadczania przemocy. Tekst ma na celu nie tylko przybliżenie wyników badań, lecz także uwrażliwienie opinii publicznej na sytuację osób, które zbyt często pozostają niewidoczne.

Organizatorzy kampanii podkreślają, że przeciwdziałanie przemocy wobec osób neuroatypowych wymaga współpracy instytucji publicznych, szkół, organizacji społecznych i samych mieszkańców. Tylko konsekwentne działania edukacyjne i systemowe wsparcie mogą realnie zmniejszyć skalę problemu.

Kampania „STOP przemocy” przypomina, że różnorodność neurologiczna jest naturalnym elementem społeczeństwa – a bezpieczeństwo i szacunek powinny być standardem, nie przywilejem.

Graf. Mat. organizatora