Po 40 latach od strajku w Kopalni Węgla Kamiennego Sosnowiec, w 2021 roku odsłonięty został kamień upamiętniający wydarzenia z 1981 roku.
– W 43 lata od strajku, pamiętamy o tamtych wydarzeniach. Wraz z przedstawicielami Stowarzyszenia „Wolność i Solidarność” im. Tadeusza Jedynaka, złożyliśmy kwiaty przy pamiątkowym kamieniu obok byłej KWK Sosnowiec. Chociaż kopalni już nie ma, to jednak symbole zostały na zawsze – podkreśla Arkadiusz Chęciński, prezydent Sosnowca.
Przypomnijmy tę historię. 27 października 1981 roku przed główną bramą KWK Sosnowiec doszło do niebezpiecznego incydentu. Niezidentyfikowani sprawcy wyrzucili z samochodu trzy fiolki z gazem. Dwie pozostały nienaruszone, z jednej zaczęła się wydobywać gryząca substancja. W ciągu kilku godzin ponad sześćdziesiąt osób, głównie pracowników kopalni i pobliskich mieszkańców, w tym dzieci, trafiło do szpitala z objawami zatrucia.
Zdarzenie miało miejsce w dniu, kiedy przed miejscowym Sądem Rejonowym miała odbyć się rozprawa przeciwko Wojciechowi Figlowi oraz innym działaczom „Solidarności”. Grupa, podczas strajku ostrzegawczego w sierpniu 1981, odizolowała dyrekcję kopalni z powodów bezpieczeństwa. W przeddzień rozprawy w Sosnowcu odbyły się masówki w obronie oskarżonych, a miasto było patrolowane przez wojsko i milicję.
Oficjalnie rozprawa nie odbyła się z powodu choroby sędziego, jednak sytuacja była napięta. Wydarzenia przed kopalnią szybko oceniono jako prowokację służb bezpieczeństwa. Pogłoski o użyciu gazu bojowego tylko potęgowały strach mieszkańców, a specjaliści pojawili się na miejscu dopiero późnym wieczorem, po zabezpieczeniu terenu przez górników. W odpowiedzi załoga kopalni ogłosiła strajk okupacyjny, domagając się oczyszczenia miejsca zdarzenia oraz przybycia przedstawicieli władz.
Dopiero po północy potwierdzono, że gaz był niegroźny dla życia, co jednak nie zdołało przywrócić spokoju. Sprawa zyskała rozgłos, a międzynarodowe agencje oraz „Solidarność” informowały o prowokacji. Protest górników trwał kilkanaście dni, kończąc się 12 listopada 1981 roku po negocjacjach i wizycie Lecha Wałęsy.
