Miejsce, które przez lata kojarzyło się jedynie z zaniedbanym klepiskiem i prowizorycznym parkingiem, dziś stało się jednym z najciekawszych punktów na mapie Rybnika. Kwartał Rzeczna, bo o nim mowa, został domknięty nowym skwerem, w którego centrum stanęła rzeźba światowej klasy artysty – profesora Adolfa Ryszki.
Od zapomnianego zakątka do miejskiej wizytówki
Jeszcze dekadę temu ten fragment miasta nie przyciągał niczyjej uwagi. Na ubitej ziemi funkcjonował tymczasowy parking, a okolica sprawiała wrażenie opuszczonej. Przełom nastąpił, gdy prezydent Piotr Kuczera wraz ze śp. Wojciechem Studentem, ówczesnym pełnomocnikiem ds. inwestycji, podjęli decyzję o kompleksowym zagospodarowaniu terenu. Tak narodziła się koncepcja Kwartału Rzeczna.
Pierwszym krokiem była rozbiórka starej przychodni i stworzenie w jej miejscu kameralnego skweru. Następnie miasto wzbogaciło się o nowoczesny, wielopoziomowy parking, a później ogłoszono konkurs architektoniczny na projekt galerii sztuki. Zwycięska koncepcja przerodziła się w Galerię Sztuki „Rzeczna”, działającą dziś w strukturach Teatru Ziemi Rybnickiej – przestrzeń otwartą, współczesną i z ambicją prezentowania sztuki, która łączy lokalność z uniwersalnym przekazem.
Ajnfart i nowe życie dawnej rzeźni
Kolejnym etapem rozwoju kwartału było wybudowanie osiemdziesięciu mieszkań Towarzystwa Budownictwa Społecznego. Projekt, znany jako Ajnfart, zdobył uznanie architektów i liczne nagrody, a wraz z nim odnowiono również budynki dawnej miejskiej rzeźni, nadając im zupełnie nowy charakter.
Rzeźba Ryszki i ślad po fabryce Pragerów
Zwieńczeniem całej inwestycji jest nowo otwarty skwer – przestrzeń zielona, ale też miejsce symboliczne, bo łączące historię Rybnika z jego współczesną tożsamością. Centralny punkt stanowi rzeźba profesora Adolfa Ryszki zatytułowana „Brakujący fragment czasoprzestrzeni”. Obok niej odsłonięto zachowaną posadzkę z dawnej fabryki druków błękitnych rodziny Pragerów, nadając temu miejscu dodatkową warstwę znaczeń.
– Od pierwszej chwili wiedziałam, że te cegły są jak utracone fragmenty historii, które czekały, by je przywrócić – mówi z wzruszeniem Małgorzata Płoszaj, znawczyni dziejów miasta i autorka publikacji o rybnickich Żydach.
Prezydent Piotr Kuczera podkreśla, że obecność rzeźby Ryszki to nie tylko powrót cenionego w świecie artysty do rodzinnego miasta, ale także ważny wkład w rozwój lokalnej kultury:
– „Zagubiony kawałek czasoprzestrzeni” wypełnia w Rybniku miejsce, którego nam brakowało. Sztuka potrafi uczynić nas lepszymi, bardziej uważnymi – mam nadzieję, że tak będzie i tym razem.
Historia opowiedziana światłem
Podczas prezentacji skweru na ścianie galerii wyświetlono mapping – krótki film łączący sylwetkę artysty z historią miejsca, które dziś stało się sceną dla jego dzieła. Tym samym Kwartał Rzeczna otrzymał symboliczne dopełnienie: sztukę, która nie tylko zdobi, lecz również przypomina o tożsamości Rybnika.
Fot. M. Giba/UM w Rybniku
