Schron w Miechowicach dostępny online. Historia podziemnego obiektu teraz na wyciągnięcie ręki

Podziemny schron przeciwlotniczy w Bytomiu-Miechowicach, będący jednym z najważniejszych miejsc pamięci związanych z historią miasta i wydarzeniami II wojny światowej na Górnym Śląsku, zyskał nową formę udostępniania. Dzięki ogólnopolskiemu projektowi KULTUREX obiekt można od teraz zwiedzać również wirtualnie. Cyfrowa wersja schronu pozwala zajrzeć do jego wnętrza z dowolnego miejsca na świecie, oferując realistyczny spacer po podziemnych korytarzach oraz dostęp do historycznych ekspozycji.

Nowa forma prezentacji ma nie tylko zachęcić do odwiedzenia Miechowic, ale także umożliwić poznanie historii osobom, które z różnych powodów nie mogą przyjechać do Bytomia. Wirtualny spacer został przygotowany z wykorzystaniem technologii skanowania 3D, dzięki czemu odwzorowano zarówno architekturę schronu, jak i każdy detal znajdujących się w nim wystaw.

Cyfrowa rekonstrukcja prowadzi przez podziemne korytarze schronu przy ul. Kasztanowej, umożliwiając swobodne przemieszczanie się pomiędzy kolejnymi pomieszczeniami. Zwiedzający mogą z bliska obejrzeć ekspozycje poświęcone Tragedii Miechowickiej, Tragedii Górnośląskiej oraz walkom o Górny Śląsk w 1945 roku. To jednocześnie forma trwałego zabezpieczenia dziedzictwa historycznego oraz nowoczesne narzędzie edukacyjne.

Projekt KULTUREX specjalizuje się w cyfrowej archiwizacji zabytków, muzeów oraz miejsc pamięci. W ramach przedsięwzięcia wykonywane są precyzyjne skany przestrzenne, fotografie wysokiej rozdzielczości i interaktywne modele 3D, które można oglądać na komputerach, urządzeniach mobilnych, a także z wykorzystaniem technologii wirtualnej rzeczywistości. Rozwiązanie to szczególnie ułatwia dostęp do kultury seniorom, osobom z niepełnosprawnościami oraz turystom spoza regionu.

Schron w Miechowicach od lat należy do najciekawszych atrakcji historycznych Bytomia. Podziemny obiekt liczy około 100 metrów długości, ma dwa metry wysokości i około półtora metra szerokości. Dotychczas udało się odrestaurować i udostępnić zwiedzającym około 45 metrów korytarzy. Według historyków powstał w latach 1942–1944 i mógł pomieścić nawet 250 osób chroniących się przed nalotami.

Na uwagę zasługuje również jego konstrukcja. Dolna część została wykonana z betonowych bloków i cegły, natomiast sklepienie tworzą charakterystyczne żelbetowe elementy w kształcie łuku. Do dziś zachowały się także oryginalne kanały wentylacyjne, które zapewniały dopływ świeżego powietrza podczas użytkowania schronu.

Historia przywracania obiektu do życia rozpoczęła się w 2015 roku. Wówczas odkryto wejście prowadzące do zalanych wodą podziemnych korytarzy. Dzięki inicjatywie Andrzeja Habraszki oraz Ireneusza Okonia rozpoczęły się intensywne prace porządkowe i zabezpieczające. Schron został odkopany, oczyszczony oraz wyposażony w nowe instalacje elektryczne. Nad wejściem zamontowano żelbetowe łuki zabezpieczające konstrukcję, a po zakończeniu wielomiesięcznych prac obiekt został udostępniony mieszkańcom jako Izba Pamięci.

Od momentu otwarcia schron jest systematycznie rozwijany przez członków Stowarzyszenia na Rzecz Zabytków Fortyfikacji „Pro Fortalicium”, którzy opiekują się zabytkiem i sukcesywnie wzbogacają jego ofertę. W ostatnich latach miejsce odwiedzili turyści nie tylko z Polski, ale także z Niemiec, Czech, Słowacji, Holandii, Grecji, Wielkiej Brytanii, Ukrainy, Stanów Zjednoczonych, Chin czy Bangladeszu.

Rozwojowi ekspozycji sprzyjało również wsparcie samorządu Bytomia. Dzięki zakupowi nowoczesnego sprzętu audiowizualnego zwiedzający mogą korzystać z multimedialnej oprawy przygotowanej w języku polskim, niemieckim i angielskim. System dźwięku przestrzennego Dolby Surround, nowe oświetlenie LED, ramki multimedialne oraz nowoczesne nagłośnienie pozwalają jeszcze lepiej oddać atmosferę dramatycznych wydarzeń rozgrywających się w Miechowicach w styczniu 1945 roku.

Najważniejszym elementem ekspozycji pozostaje Izba Pamięci poświęcona Tragedii Miechowickiej. Wystawa przypomina o zbrodniach popełnionych przez żołnierzy Armii Czerwonej na cywilnych mieszkańcach dzielnicy, którzy padli ofiarą mordów, rabunków i gwałtów podczas wkroczenia wojsk radzieckich. Upamiętniono również postać księdza Jana Frenzla, zamordowanego po brutalnych torturach. Ekspozycję uzupełniają materiały dotyczące Tragedii Górnośląskiej oraz przebiegu walk o Górny Śląsk w 1945 roku.

Uruchomienie wirtualnego spaceru sprawia, że jedno z najważniejszych miejsc pamięci w Bytomiu staje się dostępne dla znacznie szerszego grona odbiorców. Nowoczesne technologie nie zastępują bezpośredniej wizyty w schronie, ale pozwalają zachować jego historię w cyfrowej formie oraz popularyzować wiedzę o dramatycznych wydarzeniach, które na trwałe zapisały się w dziejach Miechowic i całego Górnego Śląska.

Fot. Tomasz Sanecki