Śląskie miasta sprzed wieków i współczesne metropolie w jednej przestrzeni. Wyjątkowa wystawa w Karwinie

W murach zabytkowego zamku Fryštát w Karwinie historia spotyka się z teraźniejszością. To właśnie tam można oglądać czesko-polską wystawę „Śląskie miasta kiedyś i dziś”, która w sugestywny sposób ukazuje, jak na przestrzeni blisko trzech stuleci zmienił się krajobraz śląskich ośrodków miejskich.

Artystyczny fundament projektu

Sercem ekspozycji jest monumentalne dzieło wybitnego śląskiego rysownika, grafika, rytownika i kartografa Friedricha Bernarda Wernera. Jego słynna Scenographia Urbium Silesiae to unikatowy zbiór 11 tablic graficznych powstałych w połowie XVIII wieku. Na 84 precyzyjnych rycinach artysta utrwalił panoramiczne widoki 77 miast ówczesnego Śląska.

To nie tylko dzieło sztuki, ale także bezcenny dokument epoki – świadectwo urbanistyki, architektury i życia miejskiego sprzed setek lat.

Zachowany w zbiorach Muzeum w Ostawie komplet grafik stał się punktem wyjścia do międzynarodowego projektu wystawienniczego. W 2022 roku instytucja ta, we współpracy z Muzeum w Raciborzu, zrealizowała przedsięwzięcie przy wsparciu środków Unii Europejskiej za pośrednictwem Euroregionu Śląskiego.

19 miast po obu stronach granicy

Organizatorzy postawili sobie ambitny cel – pokazać, jak bardzo zmieniły się śląskie miasta od czasów Wernera do współczesności. Spośród 77 historycznie udokumentowanych miejscowości wybrano 19 położonych na Górnym Śląsku – 11 w Polsce i 8 w Republice Czeskiej.

Polska:
Cieszyn, Głogówek, Głubczyce, Głuchołazy, Kędzierzyn-Koźle, Krapkowice, Nysa, Opole, Paczków, Prudnik, Racibórz

Republika Czeska:
Andělská Hora, Bruntál, Javorník, Karviná, Krnov, Opava, Osoblaha, Zlaté Hory

To miasta, które mimo zmieniających się granic i burzliwej historii wciąż noszą w sobie ślady wspólnego dziedzictwa.

Dwie części – jedna opowieść

Ekspozycja została podzielona na dwie komplementarne części.

Część zewnętrzna prezentuje repliki wszystkich 11 oryginalnych tablic Scenographia Urbium Silesiae – historyczne weduty pozwalają spojrzeć na miasta oczami XVIII-wiecznego artysty.

Część wewnętrzna koncentruje się na wybranych 19 lokalizacjach. Zwiedzający mogą zobaczyć zachowane zabytki oraz zestawienia dawnych widoków z ich współczesnym wyglądem. To wizualne porównanie unaocznia skalę przemian urbanistycznych, ale także trwałość wielu historycznych budowli.

Wystawa w trasie

Od 2023 roku ekspozycja jest sukcesywnie prezentowana w instytucjach kultury miast uczestniczących w projekcie, a także poza nimi. Aktualnie można ją oglądać w zamku Fryštát w Karwinie. Wystawa jest czynna od wtorku do niedzieli w godzinach 10:00–16:00. Wstęp jest bezpłatny.

Szczegółowe informacje, terminy kolejnych odsłon oraz materiały towarzyszące – w tym katalog online – dostępne są na stronie projektu: www.slezskamesta.eu.

Dziedzictwo, które łączy

Projekt „Śląskie miasta wczoraj i dziś” pokazuje, że historia nie zna granic administracyjnych. Wspólne dziedzictwo kulturowe potrafi łączyć społeczności, budować dialog i przypominać o korzeniach, które są silniejsze niż polityczne podziały.

Wystawa w Karwinie jest nie tylko podróżą w czasie, lecz także dowodem na to, że dawne ryciny wciąż mogą inspirować współczesnych mieszkańców Śląska – po obu stronach granicy.

Fot. Domena publiczna