Pierwsze wzmianki o Koszęcinie sięgają 1275 roku. Wówczas była to osada otoczona bagnami i stawami, a jej mieszkańcy zajmowali się wikliniarstwem – rzemiosłem, które cieszyło się dużą popularnością w całej średniowiecznej Europie. Choć pierwsze pisemne źródła pojawiły się w XIII wieku, istnieją przypuszczenia, że Koszęcin istniał już w czasach przedchrześcijańskich. Potwierdza to legenda o księciu Gosławie Koszeńskim i jego córce Przesławie, której historia związana jest z opowieściami o Białej Damie.
Pałac w Koszęcinie, będący jednym z najważniejszych zabytków miejscowości, ma równie długą historię. Początkowo wzniesiono tu drewniany zamek, który uległ zniszczeniu na początku XVII wieku podczas ataku lisowczyków. W 1609 roku Andrzej Kochcicki rozpoczął budowę murowanej kaplicy oraz pałacu, a jego ukończenia podjął się Filip von Rauthen. To właśnie w tych murach gościł król Jan III Sobieski, a jego żona, Marysieńka, spędziła czas w pałacu, gdy mąż udał się na wyprawę wojenną pod Wiedeń.
Na przestrzeni wieków pałac zmieniał właścicieli. Po Sobkach majątek trafił do hrabiny von Dyhern, a następnie, po 1798 roku, do cesarskiej korony. Najdłużej w rękach prywatnych pozostawał w posiadaniu rodziny Hohenlohe-Ingelfingen, która zarządzała majątkiem od 1805 roku aż do 1945 roku. To właśnie Ludwik Filip von Hohenlohe-Ingelfingen rozpoczął przebudowę pałacu w stylu późnoklasycystycznym, a efekty tej rozbudowy przetrwały do dziś. Zachowały się również cenne elementy wystroju wnętrz, takie jak malowidła ścienne i piec kaflowy w Sali Zielonej.
W 1953 roku pałac stał się siedzibą Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk” im. Stanisława Hadyny. Zespół, korzystający z przestrzeni pałacowych sal do prób, koncertów kameralnych oraz wydarzeń artystycznych, nadał zabytkowemu miejscu nowe życie. Pałac w Koszęcinie został zaliczony do I kategorii zabytków, a jego neoklasycystyczna architektura, z trzema skrzydłami i pięknym zachodnim, w którym mieści się Sala Balowa oraz Sala Zielona, stanowi przykład jednej z najokazalszych rezydencji tego typu w Polsce.
W wyniku badań radarowych przeprowadzonych w 1999 roku odkryto, że najstarszą częścią pałacu jest północne skrzydło, w którym znaleziono kamienie pochodzące z XVI wieku. Z kolei w 2001 roku wyremontowano kaplicę pałacową, która dziś pełni funkcję kameralnej sali koncertowej, goszcząc chór i orkiestrę Zespołu „Śląsk”. W podziemiach kaplicy spoczywają członkowie rodziny Hohenlohe-Ingelfingen.
W obrębie zespołu pałacowo-parkowego znajdują się także inne zabytkowe obiekty. Pawilon im. Elwiry Kamińskiej, który kiedyś służył jako ujeżdżalnia, oraz Dom Pracy Twórczej im. Adolfa Dygacza, w którym mieści się Izba Pamięci Zespołu „Śląsk”. W tej przestrzeni prezentowane są stroje ludowe oraz pamiątki z licznych tournée Zespołu. Od 2006 roku na dziedzińcu pałacu znajduje się pomnik Stanisława Hadyny, założyciela Zespołu, który – z fajką w ręku i nutami „Helokani” – wita wszystkich gości siedząc na swojej ulubionej ławeczce.
Koszęcin otacza malowniczy park krajobrazowy, założony w połowie XIX wieku. Rosną w nim okazałe drzewa, w tym liczne pomniki przyrody, takie jak lipy, kasztanowce czy dęby. W parku znajdują się również egzotyczne gatunki, jak choina kanadyjska czy platan klonolistny. W zachodniej części parku ukryte jest urokliwe oczko wodne, które stanowi doskonałe miejsce na spacer i chwilę relaksu.
Fot. Marek Mróz/źródło opracowania: Zespół Pieśni i Tańca „Śląsk”
