Święconka w barwach tradycji. Niezwykły zwyczaj w kościele św. Jacka w Bytomiu

W wielu miejscach w Polsce Wielka Sobota upływa pod znakiem jednej z najbardziej rozpoznawalnych wielkanocnych tradycji – święcenia pokarmów. Jednak w kościele św. Jacka to wydarzenie od lat przybiera wyjątkową, niemal widowiskową formę.

Do świątyni przybywają mieszkańcy ubrani w tradycyjne stroje rozbarskie, niosąc misternie przygotowane koszyczki. Kolorowe hafty, charakterystyczne nakrycia głowy i starannie odtworzone elementy ludowego ubioru sprawiają, że zwyczaj nabiera nie tylko religijnego, ale i kulturowego wymiaru. Ta lokalna tradycja, pielęgnowana już od ponad dekady, stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych wielkanocnych wydarzeń w okolicy.

Obserwatorzy podkreślają, że to nie tylko powrót do korzeni, lecz także świadome budowanie tożsamości regionalnej. W dobie ujednolicającej się kultury takie inicjatywy przyciągają uwagę i budzą zainteresowanie zarówno mieszkańców, jak i przyjezdnych.

Sama tradycja błogosławienia pokarmów ma długą historię, sięgającą już VII wieku. Z czasem utrwaliły się jej najbardziej charakterystyczne elementy – chleb i jajka, których obecność odnotowano w źródłach już w XII wieku. Co ciekawe, zwyczaj ten nie zawsze był powszechny na ziemiach dzisiejszej Polski.

W zachodnich regionach kraju, które znalazły się w jego granicach po II wojnie światowej, święcenie potraw przez długi czas było praktyką niemal nieznaną. Na Kaszubach jeszcze przed 1945 rokiem jedynie najzamożniejsi gospodarze i przedstawiciele szlachty sprowadzali duchownego, by poświęcił świąteczne jedzenie. Podobnie wyglądało to na Śląsku, gdzie obrzęd ten ograniczał się głównie do dworów.

Dopiero w latach 70. i 80. XX wieku zwyczaj święconki zaczął się tam upowszechniać, przynoszony przez mieszkańców innych części Polski. Dziś jest już nieodłącznym elementem wielkanocnych przygotowań – a w niektórych miejscach, jak w kościele św. Jacka, zyskuje dodatkowy, wyjątkowy wymiar.

Święconka w ludowych strojach staje się więc czymś więcej niż tylko religijnym rytuałem. To żywa lekcja historii, tradycji i wspólnoty – przekazywana z pokolenia na pokolenie w niezwykle barwnej oprawie.

Fot. Hubert Klimek/UM w Bytomiu