Huta Szkła Gospodarczego w Zawierciu była niegdyś jednym z najważniejszych zakładów przemysłowych regionu, będąc symbolem lokalnej gospodarki i kunsztu. Choć upadła w 2016 roku po ponad 130 latach działalności, jej spuścizna wciąż inspiruje. Dzięki wysiłkom lokalnych instytucji część tego dziedzictwa udało się ocalić, a dzisiaj jest ono prezentowane w Galerii Stara Łaźnia.
Historia produkcji szkła w Zawierciu sięga 1870 roku, gdy Andrzej Chmielewski założył pierwszy zakład produkujący flaszki, kufle i słoje. W 1884 roku powstała Huta Szkła Gospodarczego, która początkowo miała jeden piec donicowy. Z czasem zakład się rozrastał, a jego produkty zdobyły międzynarodowe uznanie. W 1929 roku huta otrzymała Wielki Złoty Medal na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu, a jej wyroby trafiały na rynki w Wielkiej Brytanii, Turcji, Kanadzie i USA.
W okresie międzywojennym i powojennym huta przechodziła liczne modernizacje, które umożliwiły wprowadzenie nowoczesnych wzorów szkła użytkowego i ozdobnego. Zakład zatrudniał do 700 pracowników, a jego wyroby były cenione na całym świecie.
Mimo sukcesów, pod koniec XX wieku huta borykała się z problemami finansowymi. W 1998 roku została przekształcona w spółkę akcyjną, a w 2009 roku trafiła w prywatne ręce. Ostatecznie w 2016 roku ogłoszono jej upadłość, kończąc ponad 130-letnią historię działalności zakładu.
Po zamknięciu huty część jej bogatego dziedzictwa udało się uratować dzięki staraniom lokalnych instytucji. W 2020 roku miasto Zawiercie zakupiło fragmenty kolekcji wzorcowni huty, które dziś są przechowywane i wystawiane w Galerii Stara Łaźnia. Kolekcja obejmuje zarówno unikatowe projekty uznanych artystów, jak i klasyczne wzory, które przez lata zdobiły polskie domy.
Współpraca z Pałacem Schoena – Muzeum w Sosnowcu oraz Miejskim Ośrodkiem Kultury w Zawierciu umożliwia zbieranie i dokumentowanie spuścizny huty. Wyjątkowe przedmioty prezentowane są na wystawach w miastach takich jak Kraków, Krosno czy Czeladź, przyciągając liczną publiczność.
Dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz darowiznom mieszkańców, kolekcja huty wciąż się rozrasta. Zawierciańskie szkło zyskuje nowe życie jako symbol lokalnego przemysłu i rzemiosła artystycznego, zdobywając uznanie nie tylko w Polsce, ale i poza jej granicami.
Zaangażowane instytucje stawiają sobie za cel zachowanie pamięci o szklarskiej tradycji Zawiercia. Działania te mają na celu nie tylko ochronę materialnego dziedzictwa huty, ale także edukację o jej wpływie na rozwój przemysłu szklarskiego w Polsce. Huta Szkła Gospodarczego, choć już nie istnieje, nadal żyje w swoich wyrobach, które są symbolem pracy, pasji i talentu twórców rozpoznawalnych zarówno w kraju, jak i za granicą.
Zachęcamy do odwiedzenia wystaw i odkrycia fascynującej historii zawierciańskiego szkła – to opowieść o ludziach, którzy stworzyli piękno doceniane na całym świecie.
Fot. Śląskie Travel
