Wywiezieni bez śladu. Piekary Śląskie odkrywają nazwiska ofiar deportacji do ZSRR

Historia, która przez dziesięciolecia istniała głównie w rodzinnych wspomnieniach i niedopowiedzianych opowieściach, dziś nabiera konkretnych kształtów. Na łamach Piekarskiego Werku ukazała się lista 516 mieszkańców Piekar Śląskich, którzy w 1945 roku zostali aresztowani i wywiezieni do Związku Radzieckiego. To efekt pracy Łukasza Żywulskiego, opiekuna Izby Regionalnej w Piekarach Śląskich, oraz Leszka Bensza – pasjonata lokalnej historii.

Publikacja powstała w oparciu o badania Dariusza Węgrzyna i jego „Księgę aresztowanych, internowanych i deportowanych z Górnego Śląska do ZSRR w 1945 roku”. Autorzy zestawienia wyodrębnili z obszernego materiału nazwiska osób związanych bezpośrednio z Piekarami i ich dzielnicami – m.in. Szarlejem, Kozłową Górą, Brzozowicami, Kamieniem czy Dąbrówką Wielką. To pierwsza tak szczegółowa próba uporządkowania wiedzy o losach piekarzan, którzy padli ofiarą powojennych represji.

Tragedia Górnośląska rozegrała się na początku 1945 roku, tuż po wkroczeniu Armii Czerwonej. Dla tysięcy mieszkańców regionu „wyzwolenie” oznaczało aresztowanie, transport w nieznane i katorżniczą pracę w sowieckich obozach. Górnicy, hutnicy, robotnicy – często zupełnie przypadkowe osoby – trafiali do ZSRR jako rzekomi wrogowie nowego porządku lub tania siła robocza. Wielu z nich nie wróciło już nigdy do domów, ginąc z wycieńczenia, głodu i chorób.

Opublikowana lista to nie tylko zbiór nazwisk. To punkt wyjścia do dalszych badań i próba przywrócenia pamięci o ludziach, których losy brutalnie przerwała historia. Autorzy inicjatywy podkreślają, że ich celem jest stworzenie możliwie pełnych biogramów deportowanych – z imionami, twarzami i osobistymi historiami, a nie jedynie suchymi danymi archiwalnymi.

Dlatego zwracają się z apelem do mieszkańców. Jeśli ktoś odnajdzie na liście swoich bliskich lub posiada w domowych archiwach fotografie, listy czy dokumenty dotyczące osób represjonowanych, proszony jest o kontakt z Łukaszem Żywulskim (e-mail: instruktor@biblioteka.piekary.pl). Każda informacja, nawet z pozoru drobna, może pomóc ocalić od zapomnienia fragment rodzinnej i lokalnej historii.

Graf. UM w Piekarach Śląskich