Zabrze na drodze do światowego sukcesu. Polska może zostać „górniczym potentatem” UNESCO

Zabrze staje przed historyczną szansą – w Łaźni Łańcuszkowej Muzeum Górnictwa Węglowego odbyła się debata dotycząca wpisania zabrzańskich podziemi na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. Wniosek obejmuje trzy wyjątkowe obiekty: Sztolnię Królowa Luiza, Główną Kluczową Sztolnię Dziedziczną oraz Kopalnię Guido. Ich wspólny potencjał ma szansę uczynić Polskę jednym z najważniejszych krajów prezentujących dziedzictwo górnictwa na świecie.

Europejski unikat pod ziemią

Specjaliści podkreślają, że kompleks zabrzańskich kopalń to ewenement na skalę europejską – miejsce, w którym historia przemysłu górniczego zachowała się w niemal niezmienionej formie. W 2022 roku Muzeum Górnictwa Węglowego otrzymało Złoty Certyfikat Polskiej Organizacji Turystycznej, co tylko potwierdziło jego rangę jako jednej z najcenniejszych atrakcji turystyki industrialnej w kraju.

Zgłoszenie do UNESCO obejmuje trzy obiekty tworzące spójną narrację o rozwoju górnictwa węgla kamiennego:

• Kopalnia Królowa Luiza – jedna z najstarszych i najlepiej zachowanych kopalń Śląska, wraz z zabytkowym zespołem szkoleniowym z XX wieku.
• Główna Kluczowa Sztolnia Dziedziczna – najdłuższe w Europie zachowane wyrobisko odwadniająco-transportowe, drążone już pod koniec XVIII wieku.
• Kopalnia Guido – XIX-wieczna prywatna kopalnia, później przekształcona w ośrodek szkoleniowy i badawczy, dziś uznawana za najrozleglejszą trasę turystyki górniczej w Europie.

Eksperci: „Polska może stać się potęgą górniczego dziedzictwa”

Jak podkreśla prof. Bogusław Szmygin z Politechniki Lubelskiej, znaczenie zabrzańskiego projektu wykracza daleko poza granice regionu.

– Jeżeli na liście światowego dziedzictwa pojawi się węgiel, Polska stanie się potęgą, która pokaże historię górnictwa w pełnej skali. To otworzy nam nowe możliwości – mówił ekspert podczas spotkania.

Wpis Zabrza na listę UNESCO byłby kolejnym ważnym krokiem po sukcesach takich obiektów, jak Kopalnie Soli w Wieliczce i Bochni, zabytkowe kopalnie srebra i ołowiu w Tarnowskich Górach czy pradziejowe kopalnie krzemienia w Krzemionkach. Obecnie w Polsce znajduje się 17 obiektów UNESCO – Zabrze ma szansę zostać osiemnastym.

Miasto i muzeum z jednym celem

Prezydent Zabrza Kamil Żbikowski zapewnił, że władze miasta w pełni wspierają działania Muzeum Górnictwa Węglowego i proces aplikacyjny. Jak podkreślił, przyszłość instytucji jest bezpieczna, a formalności związane z przekazaniem jej pod opiekę Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego mają zostać wkrótce zakończone.

– Miasto nieprzerwanie wspiera działania muzeum i przygotowania do wpisu na listę UNESCO – zaznaczył prezydent.

Historyczna szansa dla Zabrza i Polski

Rozpoczęta procedura to dopiero pierwszy krok, ale jej znaczenie jest ogromne. Wpis na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO nie tylko umocniłby pozycję Zabrza jako centrum turystyki postindustrialnej, ale też wzmocnił wizerunek Polski jako kraju, który potrafi chronić i promować swoje przemysłowe dziedzictwo.