Zdrowy powrót do szkoły. NFZ podpowiada, na co zwrócić uwagę przy kompletowaniu wyprawki

Początek roku szkolnego to nie tylko zakup zeszytów, książek i przyborów. Narodowy Fundusz Zdrowia przypomina, że dobrze dobrany plecak, odpowiednie obuwie oraz właściwie przygotowane miejsce do nauki mogą mieć duże znaczenie dla zdrowia dziecka. Szczególną uwagę warto zwrócić na profilaktykę wad postawy, które coraz częściej dotyczą uczniów spędzających wiele godzin w pozycji siedzącej.

Wakacje dobiegają końca, a wraz z nimi rozpoczyna się okres intensywnych przygotowań do szkoły. Rodzice kompletują wyprawki, wybierają tornistry, obuwie i wyposażenie dziecięcych pokojów. NFZ zwraca uwagę, że podczas zakupów warto kierować się nie tylko wyglądem czy ceną produktów. Równie istotna jest ergonomia.

Uczniowie siedzą zdecydowanie za długo

Jednym z problemów, na które zwracają uwagę specjaliści, jest liczba godzin spędzanych przez dzieci w pozycji siedzącej. Uczniowie siedzą podczas lekcji, odrabiania prac domowych i zajęć dodatkowych. Do tego dochodzi czas przed komputerem, telewizorem czy ze smartfonem.

Jeżeli dziecko przez wiele godzin pozostaje w niewłaściwej pozycji, zwiększa się ryzyko powstawania i pogłębiania wad postawy. Nie chodzi przy tym wyłącznie o wygląd sylwetki. Konsekwencją mogą być bóle pleców, problemy z układem ruchu oraz ograniczenie sprawności.

Wady postawy nie ograniczają się również do kręgosłupa i skoliozy. Nieprawidłowości mogą obejmować stopy, kolana, miednicę, barki czy łopatki. Problemem bywają także zaburzenia napięcia mięśniowego.

Dlatego tak istotna jest obserwacja dziecka. Asymetria ramion, nietypowy sposób chodzenia czy utrwalona nieprawidłowa pozycja ciała powinny zwrócić uwagę rodziców. Wczesne rozpoznanie problemu daje większe możliwości jego skutecznej korekcji.

Plecak nie powinien być ciężarem

Jednym z najważniejszych elementów szkolnej wyprawki pozostaje tornister. NFZ przypomina, że jego waga wraz z zawartością nie powinna przekraczać około 10–15 proc. masy ciała dziecka. Oznacza to, że uczeń ważący 30 kg nie powinien nosić na plecach więcej niż około 3–4,5 kg.

Znaczenie ma jednak nie tylko sama waga. Plecak powinien być odpowiednio dopasowany do sylwetki. Jego dolna część powinna znajdować się mniej więcej na wysokości kości krzyżowej, natomiast górna nie powinna wystawać ponad kark.

Warto wybierać modele z usztywnioną i anatomicznie wyprofilowaną tylną częścią oraz szerokimi, miękkimi i regulowanymi szelkami. Dobrze, jeśli plecak ma również pasek piersiowy, który poprawia jego stabilność podczas chodzenia.

Nie należy zapominać o elementach odblaskowych. Jesienią i zimą, kiedy dzieci często wracają ze szkoły po zmroku, mogą one znacząco poprawić widoczność młodego pieszego na drodze.

Dobrym nawykiem jest również codzienne sprawdzanie zawartości tornistra. Dziecko nie powinno nosić książek, zeszytów czy dodatkowych przedmiotów, których danego dnia nie będzie potrzebowało.

Biurko i krzesło powinny „rosnąć” razem z dzieckiem

Równie ważne jak wyposażenie szkolnego plecaka jest miejsce, w którym uczeń odrabia lekcje i przygotowuje się do zajęć.

Biurko powinno być ustawione w miejscu zapewniającym dostęp do naturalnego światła. W przypadku dziecka praworęcznego światło najlepiej, aby padało z lewej strony, natomiast u leworęcznego – z prawej. Pozwala to ograniczyć powstawanie cienia podczas pisania.

Wysokość blatu powinna umożliwiać swobodne ułożenie przedramion. Krzesło najlepiej, aby miało regulowaną wysokość i zapewniało stabilne podparcie pleców, szczególnie w odcinku lędźwiowym. Stopy dziecka powinny swobodnie spoczywać na podłodze, a kolana pozostawać zgięte mniej więcej pod kątem prostym.

Znaczenie ma także oświetlenie. Lampka powinna równomiernie oświetlać powierzchnię roboczą, tak aby podczas czytania i pisania dziecko nie musiało nadmiernie pochylać głowy.

NFZ zwraca też uwagę na potrzebę zmiany pozycji. Nawet najlepiej dobrane biurko i krzesło nie zastąpią ruchu. Podczas dłuższej nauki potrzebne są przerwy pozwalające wstać, przejść się i rozruszać mięśnie.

Ważne są również odpowiednie buty

Kilka godzin dziennie dzieci spędzają także w obuwiu zmiennym, dlatego jego wybór nie powinien być przypadkowy.

But powinien zapewniać palcom odpowiednio dużo miejsca, a jednocześnie stabilizować piętę. Ważna jest elastyczna i antypoślizgowa podeszwa, która zgina się w miejscu naturalnej pracy stopy. Obuwie powinno być również lekkie i wykonane z materiałów zapewniających odpowiednią wentylację.

W przypadku najmłodszych uczniów warto zwrócić uwagę także na łatwość zakładania. Dziecko powinno być w stanie samodzielnie poradzić sobie ze zmianą obuwia, dlatego praktycznym rozwiązaniem mogą być np. modele zapinane na rzepy.

Bezpłatne konsultacje dla rodziców i dzieci

Przed rozpoczęciem roku szkolnego NFZ przygotował również kampanię „Zdrowy start w nowy rok szkolny”. Od 24 sierpnia do 30 września 2026 roku w oddziałach wojewódzkich Funduszu organizowane są bezpłatne działania edukacyjne i profilaktyczne.

Rodzice mogą uzyskać informacje dotyczące m.in. rozpoznawania i zapobiegania wadom postawy, szczepień ochronnych, bilansów zdrowia dziecka, programów profilaktycznych oraz prawidłowego żywienia uczniów. Konsultacje dostępne są m.in. w oddziałach NFZ w Katowicach, Krakowie, Warszawie, Wrocławiu, Poznaniu i Gdańsku.

Początek roku szkolnego może być więc dobrą okazją nie tylko do zakupu nowych zeszytów i przyborów, ale również do przyjrzenia się codziennym nawykom dziecka. Odpowiednio dobrany tornister, wygodne buty, ergonomiczne stanowisko do nauki oraz regularny ruch to proste elementy, które mogą pomóc ograniczyć ryzyko problemów z postawą i sprawić, że powrót do szkolnej ławki będzie zdrowszy i bardziej komfortowy.